Dinh Dưỡng cho Người Bệnh Viêm Ruột (IBD) – Ăn Gì trong Đợt Bùng Phát và Giai Đoạn Lui Bệnh
Người mắc bệnh viêm ruột mạn tính (IBD, bao gồm bệnh Crohn và viêm loét đại tràng) không có một chế độ ăn chung áp dụng cho tất cả, vì nhu cầu dinh dưỡng thay đổi tùy theo giai đoạn bệnh. Hiểu rõ nên ăn gì trong từng…
1. Vì Sao Dinh Dưỡng Quan Trọng Với Người Bệnh IBD?
Tình trạng viêm mạn tính ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dưỡng chất của ruột, dễ dẫn đến thiếu máu, thiếu vitamin và sụt cân nếu người bệnh không chú ý ăn uống đầy đủ, đặc biệt trong các đợt bệnh hoạt động.
2. Chế Độ Ăn Trong Đợt Bùng Phát (Triệu Chứng Nặng)
• Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ tiêu, hạn chế chất xơ không hòa tan (rau sống, hạt, vỏ trái cây) để giảm kích thích lên đoạn ruột đang viêm.
• Chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày thay vì ăn ít bữa lớn.
• Hạn chế sữa nếu có kèm không dung nạp lactose, tình trạng thường gặp hơn trong đợt bùng phát.
• Uống đủ nước và bù điện giải nếu đang tiêu chảy nhiều.
3. Chế Độ Ăn Trong Giai Đoạn Lui Bệnh (Ổn Định)
• Dần khôi phục chế độ ăn đa dạng hơn, tăng dần chất xơ hòa tan như yến mạch, chuối chín khi cơ thể dung nạp tốt.
• Đảm bảo đủ đạm và năng lượng để phục hồi thể trạng sau đợt bệnh hoạt động.
• Bổ sung vitamin D, B12, sắt theo chỉ định nếu có thiếu hụt, đặc biệt với bệnh Crohn ảnh hưởng đến ruột non.
4. Thực Phẩm Cần Thận Trọng Ở Người Bệnh IBD
• Đồ ăn cay, nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas và rượu bia dễ kích thích triệu chứng ở nhiều người bệnh.
• Thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất phụ gia cũng nên được hạn chế.
• Mỗi người bệnh có thể phản ứng khác nhau với từng loại thực phẩm, vì vậy nên ghi lại nhật ký ăn uống và triệu chứng để nhận biết thực phẩm nào phù hợp với bản thân.
5. Vai Trò Của Bác Sĩ Và Chuyên Gia Dinh Dưỡng
Không có công thức ăn uống chung cho tất cả người bệnh IBD, vì chế độ ăn cần được cá nhân hóa theo vị trí tổn thương, giai đoạn bệnh và mức độ dung nạp của từng người. Người bệnh nên tái khám định kỳ để đánh giá tình trạng dinh dưỡng và bổ sung vi chất khi cần thiết.
Câu Hỏi Thường Gặp
Người bệnh IBD có cần kiêng sữa hoàn toàn không?
Không phải tất cả người bệnh IBD đều không dung nạp lactose. Nếu không có triệu chứng khó chịu sau khi uống sữa, bạn không cần kiêng hoàn toàn. Nên thử nghiệm với lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Có nên nhịn ăn khi IBD bùng phát để ruột nghỉ ngơi không?
Không nên tự ý nhịn ăn kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ, vì điều này có thể khiến cơ thể thiếu dinh dưỡng nghiêm trọng hơn. Trong một số trường hợp nặng, bác sĩ có thể chỉ định dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch hoặc sonde tạm thời thay vì nhịn ăn hoàn toàn không kiểm soát.