Gan Nhiễm Mỡ không do Rượu (NAFLD) – khi Lá Gan "Béo Phì" từ Bên trong

Gan nhiễm mỡ không do rượu (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease – NAFLD) là tình trạng mỡ (chủ yếu là triglyceride) tích tụ quá mức trong tế bào gan – chiếm trên 5% trọng lượng gan – ở những người uống rất ít hoặc không uống rượu bia. Bệnh tiến triển qua nhiều mức độ: từ gan nhiễm mỡ đơn thuần (chưa viêm), đến viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) gây tổn thương tế bào gan, và nặng nhất là xơ gan, ung thư gan.

Vì bệnh liên quan mật thiết đến béo phì, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu, y học hiện nay còn gọi đây là bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MAFLD) – một trong những bệnh gan phổ biến nhất thế giới.

Gan nhiễm mỡ không do rượu gắn liền với hội chứng chuyển hóa. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:

• Thừa cân, béo phì: Đặc biệt là béo bụng (vòng eo lớn) làm tăng tích tụ mỡ tại gan.

• Đái tháo đường type 2 và kháng insulin: Insulin đề kháng thúc đẩy gan tổng hợp và tích trữ mỡ nhiều hơn.

• Rối loạn mỡ máu: Tăng triglyceride, tăng cholesterol xấu (LDL), giảm cholesterol tốt (HDL).

• Chế độ ăn và lối sống: Ăn nhiều đường fructose, tinh bột tinh chế, thức ăn nhanh; ít vận động thể lực.

• Tăng huyết áp và hội chứng chuyển hóa nói chung.

Phần lớn người bệnh không có triệu chứng gì rõ ràng và chỉ tình cờ phát hiện khi siêu âm bụng hoặc xét nghiệm men gan tăng nhẹ trong một lần khám sức khỏe định kỳ. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, có thể xuất hiện:

• Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung.

• Cảm giác nặng tức âm ỉ vùng hạ sườn phải do gan to nhẹ.

• Khi đã chuyển sang xơ gan mất bù: vàng da, cổ trướng (bụng báng), phù chân, dễ bầm tím do rối loạn đông máu.

Không có triệu chứng đặc hiệu nên chẩn đoán chủ yếu dựa vào cận lâm sàng:

• Siêu âm bụng: Phát hiện hình ảnh gan "sáng" hơn bình thường do nhiễm mỡ – đây thường là dấu hiệu đầu tiên được ghi nhận.

• Xét nghiệm men gan (AST, ALT): Có thể tăng nhẹ, đồng thời cần loại trừ các nguyên nhân khác gây tổn thương gan như viêm gan virus, rượu bia, thuốc.

• Đo độ đàn hồi gan (Fibroscan) hoặc chỉ số FIB-4: Giúp ước lượng mức độ xơ hóa gan mà không cần xâm lấn.

• Sinh thiết gan: Chỉ định trong một số trường hợp cần xác định chắc chắn có viêm gan nhiễm mỡ (NASH) và mức độ xơ hóa.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho gan nhiễm mỡ, nên thay đổi lối sống vẫn là biện pháp quan trọng nhất và hiệu quả nhất:

• Giảm cân từ từ: Giảm 7-10% trọng lượng cơ thể đã được chứng minh giúp cải thiện rõ rệt tình trạng viêm và mỡ hóa gan.

• Điều chỉnh chế độ ăn: Giảm đường, tinh bột tinh chế và chất béo bão hòa; tăng rau xanh, chất xơ, cá và chất béo tốt.

• Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.

• Kiểm soát tốt bệnh nền: Đường huyết, mỡ máu và huyết áp cần được điều trị ổn định song song.

• Thuốc hỗ trợ: Một số trường hợp có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa (như vitamin E, thuốc điều trị đái tháo đường) có thể được cân nhắc, đồng thời cần theo dõi định kỳ bằng Fibroscan để đánh giá tiến triển.

Gan Nhiễm Mỡ Không Do Rượu là gì?

Gan nhiễm mỡ không do rượu (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease – NAFLD) là tình trạng mỡ (chủ yếu là triglyceride) tích tụ quá mức trong tế bào gan – chiếm trên 5% trọng lượng gan – ở những người uống rất ít hoặc không uống rượu bia.

Dấu hiệu nhận biết gan nhiễm mỡ không do rượu là gì?

Một số dấu hiệu thường gặp gồm: Mệt mỏi kéo dài, giảm khả, Cảm giác nặng tức âm ỉ, Khi đã chuyển sang xơ gan mất bù. Nếu gặp các biểu hiện này, bạn nên đi khám để được kiểm tra cụ thể.

Gan Nhiễm Mỡ Không Do Rượu được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Về chẩn đoán: Không có triệu chứng đặc hiệu nên chẩn đoán chủ yếu dựa vào cận lâm sàng: Về điều trị: Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho gan nhiễm mỡ, nên thay đổi lối sống vẫn là biện pháp quan trọng nhất và hiệu quả nhất: Bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn phương án phù hợp sau khi thăm khám cụ thể.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên chủ động đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài nêu trên, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao. Phát hiện và can thiệp sớm giúp tăng hiệu quả điều trị gan nhiễm mỡ không do rượu và phòng ngừa biến chứng.