Hội Chứng Ruột Kích Thích (IBS) – "Căn Bệnh" của Cảm Xúc

Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome - IBS) là một rối loạn tiêu hóa chức năng rất phổ biến, ảnh hưởng đến hoạt động của ruột già (đại tràng). Điểm đặc biệt nhất của IBS là tuyệt đối không có tổn thương thực thể: không viêm, không loét, không có khối u hay polyp nào trong ruột. Tuy nhiên, bệnh nhân lại liên tục bị "hành hạ" bởi các triệu chứng đau bụng và rối loạn đại tiện kéo dài.

Hệ tiêu hóa sở hữu một mạng lưới thần kinh riêng liên kết chặt chẽ với não bộ. Sự mất đồng bộ trong tín hiệu truyền tải giữa não và ruột chính là nguyên nhân gây IBS:

• Rối loạn nhu động ruột: Các cơ trên thành ruột co thắt quá mạnh và nhanh (gây tiêu chảy) hoặc quá yếu và chậm (gây táo bón).

• Tăng nhạy cảm nội tạng: Ngưỡng chịu đau của ruột bị hạ thấp. Một lượng khí nhỏ trong ruột với người bình thường không sao, nhưng với người bệnh IBS lại gây đau đớn, chướng bụng.

• Yếu tố tâm lý: Stress, căng thẳng công việc, lo âu là "ngòi nổ" làm khởi phát bệnh. Vì vậy IBS hay được gọi nôm na là "bệnh do cảm xúc".

Theo tiêu chuẩn Rome IV, IBS được chẩn đoán khi bệnh nhân có cơn đau bụng ít nhất 1 ngày/tuần trong 3 tháng gần nhất, đi kèm với:

• Đau bụng có liên quan đến việc đi đại tiện (giảm đau sau khi đi vệ sinh xong).

• Thay đổi tần suất đại tiện (đi quá nhiều hoặc quá ít).

• Thay đổi hình thái phân (phân lỏng nát, hoặc phân cứng lổn nhổn).

• Bệnh nhân thường than phiền về tình trạng bụng sôi ùng ục, đầy hơi trướng bụng, và hay có cảm giác đi vệ sinh chưa hết phân.

Vì IBS không có tổn thương thực thể, việc chẩn đoán là chẩn đoán loại trừ. Điều này có nghĩa là bác sĩ phải chắc chắn rằng bạn không mắc các bệnh lý nguy hiểm khác trước khi kết luận bạn bị IBS. Nội soi đại tràng toàn bộ là chỉ định bắt buộc nếu bạn thuộc nhóm người trên 40 tuổi hoặc có các "dấu hiệu cờ đỏ" (Red Flags):

• Đi ngoài ra máu, phân có nhầy máu.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Thiếu máu, da xanh xao.

• Sốt, hoặc hay thức giấc về đêm vì đau bụng/tiêu chảy.

• Tiền sử gia đình có ung thư đại trực tràng.

Điều trị IBS không nhằm mục đích "chữa khỏi hẳn" mà là kiểm soát triệu chứng:

• Chế độ ăn Low-FODMAP: Hạn chế các loại carbohydrate khó tiêu và dễ lên men sinh khí (hành, tỏi, lúa mì, sữa bò) giúp giảm hẳn triệu chứng đầy hơi, đau bụng.

• Liệu pháp tâm lý: Quản lý stress, tập yoga, thiền định.

• Điều trị bằng thuốc: Dùng thuốc chống co thắt cơ trơn ruột để giảm đau bụng; thuốc cầm tiêu chảy hoặc nhuận tràng tuỳ thể bệnh.

Hội Chứng Ruột Kích Thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome - IBS) là một rối loạn tiêu hóa chức năng rất phổ biến, ảnh hưởng đến hoạt động của ruột già (đại tràng). Điểm đặc biệt nhất của IBS là tuyệt đối không có tổn thương thực thể: không viêm, không loét, không có khối u hay polyp nào trong ruột.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của hội chứng ruột kích thích là gì?

Một số nguyên nhân và yếu tố liên quan chính gồm: Rối loạn nhu động ruột, Tăng nhạy cảm nội tạng, Yếu tố tâm lý.

Dấu hiệu nhận biết hội chứng ruột kích thích là gì?

Một số dấu hiệu thường gặp gồm: Đau bụng có liên quan đến, Thay đổi tần suất đại tiện, Thay đổi hình thái phân (phân, Bệnh nhân thường than phiền về. Nếu gặp các biểu hiện này, bạn nên đi khám để được kiểm tra cụ thể.

Hội Chứng Ruột Kích Thích được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Về chẩn đoán: Vì IBS không có tổn thương thực thể, việc chẩn đoán là chẩn đoán loại trừ. Điều này có nghĩa là bác sĩ phải chắc chắn rằng bạn không mắc các bệnh lý nguy hiểm khác trước khi kết luận bạn bị IBS. Về điều trị: Điều trị IBS không nhằm mục đích "chữa khỏi hẳn" mà là kiểm soát triệu chứng: Bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn phương án phù hợp sau khi thăm khám cụ thể.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên chủ động đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài nêu trên, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao. Phát hiện và can thiệp sớm giúp tăng hiệu quả điều trị hội chứng ruột kích thích và phòng ngừa biến chứng.