Phân Biệt Bệnh Crohn và Viêm Loét Đại Tràng – Giống và Khác Nhau Thế Nào?

• Cả hai đều là bệnh viêm ruột mạn tính, tự miễn, chưa rõ nguyên nhân chính xác, được cho là liên quan đến sự kết hợp giữa yếu tố di truyền, hệ miễn dịch phản ứng bất thường với vi khuẩn đường ruột và các yếu tố môi trường.

• Cả hai đều gây ra các đợt viêm cấp tính xen kẽ với giai đoạn lui bệnh (thuyên giảm), với các triệu chứng chung như đau bụng, tiêu chảy kéo dài, mệt mỏi, sụt cân, và có thể kèm theo các biểu hiện ngoài đường tiêu hóa (viêm khớp, tổn thương da, viêm mắt).

• Cả hai đều làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng nếu viêm kéo dài không kiểm soát tốt, do đó đều cần được theo dõi và nội soi tầm soát định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa.

• Viêm loét đại tràng CHỈ tổn thương ở đại tràng (ruột già) và trực tràng, viêm lan tỏa liên tục từ trực tràng lên trên, không có vùng niêm mạc lành xen kẽ.

• Bệnh Crohn có thể tổn thương BẤT KỲ đoạn nào của đường tiêu hóa, từ miệng đến hậu môn, nhưng thường gặp nhất ở đoạn cuối ruột non (hồi tràng) và đại tràng. Đặc trưng của Crohn là các tổn thương xen kẽ với vùng niêm mạc lành ("tổn thương nhảy cóc" - skip lesions), khác hẳn với tính liên tục của viêm loét đại tràng.

• Viêm loét đại tràng chỉ gây viêm ở lớp niêm mạc (lớp nông nhất) của thành ruột, do đó ít khi gây biến chứng hẹp, rò hay áp xe như bệnh Crohn.

• Bệnh Crohn gây viêm xuyên suốt tất cả các lớp của thành ruột (viêm xuyên thành), nên dễ dẫn đến các biến chứng đặc trưng như hẹp ruột, rò (đường thông bất thường giữa ruột với các cơ quan khác hoặc ra da), và áp xe ổ bụng — đây là điểm khác biệt quan trọng cần bác sĩ đánh giá qua nội soi và chẩn đoán hình ảnh.

• Viêm loét đại tràng thường có triệu chứng nổi bật là đi ngoài ra máu, phân có nhầy máu, mót rặn (cảm giác muốn đi ngoài liên tục dù đã đi rồi), do tổn thương tập trung ở đại - trực tràng.

• Bệnh Crohn triệu chứng đa dạng hơn tùy vị trí tổn thương: có thể đau bụng khu trú (thường hố chậu phải nếu tổn thương hồi tràng), tiêu chảy, sụt cân, sốt, và ít khi có máu trong phân rõ rệt như viêm loét đại tràng (trừ khi tổn thương ở đại tràng).

• Loét miệng tái phát và tổn thương quanh hậu môn (rò, áp xe hậu môn) là dấu hiệu khá đặc trưng gợi ý bệnh Crohn hơn là viêm loét đại tràng.

• Nội soi đại tràng kết hợp sinh thiết nhiều vị trí là phương tiện quan trọng nhất để phân biệt hai bệnh, dựa vào hình ảnh đại thể (liên tục hay có vùng lành xen kẽ) và đặc điểm mô bệnh học (viêm nông hay viêm xuyên thành, có u hạt hay không).

• Một số trường hợp (khoảng 10-15%) không thể phân biệt rõ ràng ngay từ đầu, được gọi là "viêm đại tràng chưa xác định", cần theo dõi thêm theo thời gian để có chẩn đoán chính xác hơn.

• Việc phân biệt chính xác quan trọng vì ảnh hưởng đến lựa chọn thuốc điều trị, chỉ định phẫu thuật (cắt toàn bộ đại tràng có thể chữa khỏi viêm loét đại tràng nhưng không chữa khỏi bệnh Crohn vì bệnh có thể tái phát ở đoạn ruột khác), và kế hoạch theo dõi lâu dài cho người bệnh.

Bệnh nào trong hai bệnh nguy hiểm hơn?

Cả hai đều là bệnh mạn tính cần điều trị và theo dõi lâu dài, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào mức độ nặng và biến chứng của từng người bệnh cụ thể hơn là bệnh nào "nguy hiểm hơn" nói chung. Bệnh Crohn có xu hướng gây nhiều biến chứng cấu trúc (hẹp, rò, áp xe) hơn, trong khi viêm loét đại tràng nặng có thể gây biến chứng phình đại tràng nhiễm độc cấp tính.

Cắt bỏ đại tràng có chữa khỏi hoàn toàn bệnh không?

Với viêm loét đại tràng, phẫu thuật cắt toàn bộ đại - trực tràng được xem là biện pháp chữa khỏi bệnh triệt để vì bệnh chỉ khu trú ở đại tràng. Với bệnh Crohn, do có thể tái phát ở bất kỳ đoạn ruột nào khác, phẫu thuật cắt đoạn ruột tổn thương không chữa khỏi hoàn toàn bệnh mà chỉ giải quyết biến chứng tại thời điểm đó.