Tắc Ruột – Tình Trạng Cấp Cứu Tiêu Hóa không Thể Chủ Quan

Tắc ruột là tình trạng các chất bã tiêu hóa, dịch ruột và khí không thể lưu thông bình thường qua ống tiêu hóa (ruột non hoặc ruột già). Đây là một hội chứng cấp cứu ngoại khoa rất phổ biến. Khi bị tắc nghẽn, phần ruột phía trên vị trí tắc sẽ phình to ra do ứ đọng dịch và hơi, trong khi phần ruột phía dưới bị xẹp lại. Nếu không được can thiệp kịp thời, thành ruột căng giãn quá mức có thể dẫn đến hoại tử, thủng ruột và viêm phúc mạc nguy hiểm đến tính mạng.

Dựa trên cơ chế, tắc ruột được chia thành hai nhóm chính:

Tắc ruột cơ học: Có một vật cản vật lý ngăn chặn đường đi của thức ăn. Các nguyên nhân hàng đầu bao gồm:

• Dây chằng, dính ruột (thường gặp nhất ở người đã từng phẫu thuật ổ bụng).

• Khối u ác tính ở đại tràng hoặc trực tràng (thường gây tắc ruột già).

• Thoát vị (ruột chui qua lỗ hổng trên thành bụng và bị nghẹt).

• Xoắn ruột, lồng ruột, sỏi mật lớn rớt xuống ruột, hoặc khối bã thức ăn (người già răng rụng nhai không kỹ, ăn nhiều măng, mít, hồng giòn).

• Tắc ruột cơ năng (Liệt ruột): Ruột ngừng co bóp do rối loạn thần kinh cơ sau các ca phẫu thuật lớn, nhiễm trùng ổ bụng, hoặc rối loạn điện giải (hạ Kali máu nặng).

Triệu chứng của tắc ruột thường diễn biến rầm rộ qua 4 dấu hiệu kinh điển:

• Đau quặn bụng từng cơn: Cơn đau dữ dội, thắt lại như có ai vắt ruột, do phần ruột phía trên cố gắng co bóp mạnh để tống đẩy chất tắc nghẽn qua vật cản.

• Nôn mửa: Bệnh nhân nôn rất nhiều, ban đầu nôn ra thức ăn, sau đó nôn ra dịch mật vàng đắng, và ở giai đoạn muộn có thể nôn ra dịch giống như phân (do ứ đọng lâu ngày dưới ruột non).

• Bí trung đại tiện: Người bệnh không thể xì hơi (đánh rắm) và không đi ngoài được. Đây là dấu hiệu quan trọng nhất chứng tỏ ruột đã bị tắc hoàn toàn.

• Bụng chướng căng: Bụng to lên, gõ vang do ứ đầy hơi. Bác sĩ khám có thể thấy "dấu hiệu rắn bò" (quai ruột nổi hằn lên thành bụng và di chuyển).

Trong cấp cứu tắc ruột, chụp X-quang bụng đứng và CT Scanner bụng là các phương tiện chẩn đoán hình ảnh đầu tay để xác định vị trí tắc. Tuy nhiên, Nội soi đại tràng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng ở các trường hợp tắc ruột già (đại tràng):

Chẩn đoán và giải áp khối u: Bác sĩ có thể luồn ống soi qua hậu môn để xác định chính xác khối u ung thư gây tắc. Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ đặt một stent (giá đỡ kim loại) xuyên qua khối u để nong rộng lòng ruột, giúp phân và hơi thoát ra ngoài, giải cứu tình trạng cấp cứu để bệnh nhân có thời gian chuẩn bị cho cuộc đại phẫu cắt u an toàn hơn sau đó.

Tháo xoắn đại tràng: Bác sĩ có thể dùng ống nội soi để tháo gỡ xoắn đại tràng sigma mà không cần mổ hở ổ bụng.

Điều trị tắc ruột cần tiến hành ngay lập tức tại bệnh viện:

• Điều trị nội khoa (Hồi sức): Nhịn ăn uống hoàn toàn, đặt ống thông từ mũi xuống dạ dày để hút dịch và hơi làm xẹp ruột, truyền dịch tĩnh mạch bù nước và điện giải. Tắc ruột cơ năng và bán tắc ruột do dính thường khỏi sau vài ngày điều trị nội khoa.

• Phẫu thuật ngoại khoa: Bắt buộc nếu là tắc ruột hoàn toàn, tắc do khối u, lồng ruột, xoắn ruột, nghẹt thoát vị hoặc có dấu hiệu hoại tử ruột. Bác sĩ sẽ mổ cắt đoạn ruột hỏng, tháo xoắn hoặc làm hậu môn nhân tạo tùy tình trạng.

Tắc Ruột là gì?

Tắc ruột là tình trạng các chất bã tiêu hóa, dịch ruột và khí không thể lưu thông bình thường qua ống tiêu hóa (ruột non hoặc ruột già). Đây là một hội chứng cấp cứu ngoại khoa rất phổ biến. Khi bị tắc nghẽn, phần ruột phía trên vị trí tắc sẽ phình to ra do ứ đọng dịch và hơi, trong khi phần ruột phía dưới bị xẹp lại.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của tắc ruột là gì?

Một số nguyên nhân và yếu tố liên quan chính gồm: Dây chằng, dính ruột (thường gặp, Khối u ác tính ở đại, Thoát vị (ruột chui qua lỗ, Xoắn ruột, lồng ruột, sỏi mật, Tắc ruột cơ năng (Liệt ruột).

Dấu hiệu nhận biết tắc ruột là gì?

Một số dấu hiệu thường gặp gồm: Đau quặn bụng từng cơn, Nôn mửa, Bí trung đại tiện, Bụng chướng căng. Nếu gặp các biểu hiện này, bạn nên đi khám để được kiểm tra cụ thể.

Tắc Ruột được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Về chẩn đoán: Trong cấp cứu tắc ruột, chụp X-quang bụng đứng và CT Scanner bụng là các phương tiện chẩn đoán hình ảnh đầu tay để xác định vị trí tắc. Về điều trị: Điều trị tắc ruột cần tiến hành ngay lập tức tại bệnh viện: Bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn phương án phù hợp sau khi thăm khám cụ thể.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên chủ động đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài nêu trên, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao. Phát hiện và can thiệp sớm giúp tăng hiệu quả điều trị tắc ruột và phòng ngừa biến chứng.