Viêm Đại Tràng Co Thắt là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Cách Điều Trị

• Đây là điểm nhiều người nhầm lẫn nhất: mặc dù tên gọi có chữ "viêm", nhưng viêm đại tràng co thắt về bản chất KHÔNG phải là tình trạng viêm nhiễm hay tổn thương thực thể ở niêm mạc đại tràng như viêm loét đại tràng hay bệnh Crohn.

• Đây là một rối loạn chức năng: đại tràng bị rối loạn về vận động, co thắt bất thường và tăng nhạy cảm với các kích thích thông thường (thức ăn, stress, hormone), khiến người bệnh đau bụng và rối loạn đi tiêu dù khi nội soi kiểm tra, niêm mạc đại tràng hoàn toàn bình thường, không có tổn thương viêm.

• Nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn, nhưng các yếu tố được cho là liên quan gồm: rối loạn trục não - ruột (căng thẳng, lo âu, stress kéo dài ảnh hưởng đến hoạt động của đại tràng), tăng nhạy cảm nội tạng, và thay đổi hệ vi sinh đường ruột.

• Một số yếu tố có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm cơn co thắt bao gồm: ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ uống có gas, rượu bia, cà phê; ăn uống không đúng giờ giấc; rối loạn giấc ngủ; hoặc sau một đợt nhiễm khuẩn đường ruột cấp tính (viêm dạ dày ruột do vi khuẩn/virus).

• Đau quặn bụng, thường ở vùng bụng dưới hoặc dọc theo khung đại tràng, đau giảm sau khi đi đại tiện — đây là đặc điểm gợi ý quan trọng nhất.

• Thay đổi thói quen đi tiêu: có thể là tiêu chảy, táo bón, hoặc xen kẽ cả hai; phân có thể lỏng, nát hoặc cứng thành cục nhỏ, đôi khi kèm chất nhầy nhưng không có máu.

• Chướng bụng, đầy hơi, cảm giác đi tiêu không hết phân, các triệu chứng thường tăng lên khi căng thẳng, lo âu hoặc sau bữa ăn không phù hợp.

Vì triệu chứng của viêm đại tràng co thắt khá giống với nhiều bệnh lý đại tràng khác nghiêm trọng hơn, việc nội soi đại tràng là cần thiết ở một số trường hợp để chẩn đoán loại trừ, đặc biệt khi có các dấu hiệu "cờ đỏ" sau: đi ngoài ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, sốt, khởi phát triệu chứng sau 50 tuổi, hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, bệnh viêm ruột.

Nếu không có các dấu hiệu cảnh báo trên và triệu chứng phù hợp với tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng, bác sĩ có thể chẩn đoán viêm đại tràng co thắt (hội chứng ruột kích thích) mà không nhất thiết phải nội soi ngay, tuy nhiên nội soi vẫn được khuyến khích ở người lần đầu có triệu chứng để chắc chắn an tâm.

• Điều chỉnh chế độ ăn là nền tảng quan trọng nhất: hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ uống có gas, rượu bia, cà phê; một số người bệnh đáp ứng tốt với chế độ ăn giảm FODMAP dưới hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

• Kiểm soát căng thẳng, lo âu thông qua nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, vì yếu tố tâm lý ảnh hưởng rất nhiều đến mức độ nặng của triệu chứng.

• Thuốc điều trị triệu chứng (chống co thắt, điều hòa nhu động ruột, men vi sinh) có thể được bác sĩ chỉ định tùy theo triệu chứng nổi trội là tiêu chảy hay táo bón, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể dù không thể chữa khỏi hoàn toàn ngay lập tức.

Viêm đại tràng co thắt và hội chứng ruột kích thích (IBS) có phải là một bệnh không?

Về cơ bản là một. "Viêm đại tràng co thắt" là tên gọi quen thuộc trong dân gian và trên các phương tiện truyền thông tại Việt Nam, còn "hội chứng ruột kích thích" (IBS) là tên gọi y khoa chính thức cho cùng một nhóm rối loạn chức năng đại tràng này.

Viêm đại tràng co thắt có tiến triển thành ung thư đại tràng không?

Không có bằng chứng cho thấy viêm đại tràng co thắt (hội chứng ruột kích thích) làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, vì đây là rối loạn chức năng chứ không gây tổn thương viêm loét niêm mạc như các bệnh lý viêm ruột thực sự.

Bệnh có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Đây là bệnh lý mạn tính, diễn tiến từng đợt, khó "chữa khỏi" theo nghĩa dứt điểm hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì chất lượng cuộc sống bình thường nếu tuân thủ điều chỉnh lối sống, chế độ ăn và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.