Viêm Đường Mật Cấp là Gì? Tam Chứng Charcot và Mức Độ Nguy Hiểm Cần Biết

• Sỏi ống mật chủ là nguyên nhân thường gặp nhất, khi sỏi (thường di chuyển từ túi mật xuống) mắc kẹt tại ống mật chủ, gây tắc nghẽn dòng chảy của mật xuống tá tràng.

• Các nguyên nhân khác gây tắc nghẽn đường mật có thể dẫn đến viêm đường mật cấp gồm: hẹp đường mật sau phẫu thuật, u đường mật hoặc u đầu tụy chèn ép, hoặc biến chứng sau các thủ thuật can thiệp đường mật như đặt stent, ERCP.

• Khi mật bị ứ đọng do tắc nghẽn, vi khuẩn từ đường ruột có thể đi ngược lên đường mật và phát triển mạnh trong môi trường mật ứ đọng, gây nhiễm trùng lan lên tận các đường mật trong gan.

• Tam chứng Charcot là bộ ba triệu chứng kinh điển gợi ý mạnh mẽ viêm đường mật cấp, bao gồm: sốt cao kèm rét run, đau hạ sườn phải, và vàng da - vàng mắt.

• Sốt cao, rét run thường xuất hiện đầu tiên do tình trạng nhiễm trùng huyết bắt nguồn từ đường mật, có thể lên đến 39-40 độ C.

• Đau hạ sườn phải, có thể lan ra sau lưng hoặc lên vai phải, mức độ đau thường tăng dần theo thời gian nếu không được xử trí.

• Vàng da, vàng mắt xuất hiện do mật bị ứ tắc không xuống được ruột, khiến bilirubin ứ đọng trong máu — dấu hiệu này có thể xuất hiện muộn hơn hai triệu chứng trên.

• Trong trường hợp nặng, có thể xuất hiện thêm tình trạng tụt huyết áp và rối loạn ý thức (gọi là ngũ chứng Reynolds khi kết hợp với tam chứng Charcot), đây là dấu hiệu của nhiễm trùng huyết nặng, sốc nhiễm trùng, cần cấp cứu tối khẩn.

• Xét nghiệm máu cho thấy dấu hiệu nhiễm trùng rõ rệt (bạch cầu tăng cao) kèm theo tăng bilirubin và các men gan liên quan đến ứ mật.

• Siêu âm ổ bụng là phương tiện đầu tay, giúp phát hiện giãn đường mật và có thể thấy sỏi trong ống mật chủ hoặc túi mật.

• Chụp cộng hưởng từ đường mật (MRCP) hoặc siêu âm nội soi (EUS) giúp xác định chính xác vị trí, nguyên nhân tắc nghẽn để lên kế hoạch can thiệp phù hợp.

• Nguyên tắc điều trị cốt lõi là dẫn lưu đường mật càng sớm càng tốt để giải áp và loại bỏ nguyên nhân tắc nghẽn, kết hợp với kháng sinh điều trị nhiễm trùng và hồi sức tích cực nếu có dấu hiệu nhiễm trùng huyết nặng.

• Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) là phương pháp điều trị được ưu tiên hàng đầu hiện nay, cho phép vừa chẩn đoán vừa can thiệp lấy sỏi hoặc đặt stent dẫn lưu đường mật ngay trong cùng một thủ thuật, ít xâm lấn hơn phẫu thuật mở.

• Trong trường hợp ERCP không thực hiện được hoặc thất bại, các phương pháp dẫn lưu đường mật khác (dẫn lưu mật qua da, phẫu thuật) sẽ được cân nhắc tùy tình trạng cụ thể của người bệnh.

• Kháng sinh phổ rộng cần được sử dụng sớm ngay khi nghi ngờ chẩn đoán, trước cả khi có kết quả cấy máu/dịch mật, do tính chất cấp bách của bệnh.

• Bất kỳ ai có đủ hoặc một phần tam chứng Charcot (sốt rét run, đau hạ sườn phải, vàng da) cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và can thiệp đường mật (ERCP) càng sớm càng tốt.

• Người có tiền sử sỏi túi mật, sỏi đường mật đã biết, xuất hiện thêm sốt và vàng da cần đặc biệt cảnh giác với viêm đường mật cấp, không nên tự điều trị tại nhà bằng thuốc hạ sốt thông thường.

• Dấu hiệu tụt huyết áp, lơ mơ, lú lẫn kèm theo các triệu chứng trên là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm (sốc nhiễm trùng đường mật), cần cấp cứu tối khẩn ngay lập tức.

Viêm đường mật cấp có nguy hiểm đến tính mạng không?

Có. Nếu không được dẫn lưu đường mật và điều trị kịp thời, viêm đường mật cấp có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và suy đa tạng, có tỷ lệ tử vong đáng kể. Đây là lý do vì sao cần nhận biết sớm tam chứng Charcot và đến cấp cứu ngay.

ERCP điều trị viêm đường mật cấp có phải mổ mở không?

Không. ERCP là một thủ thuật nội soi qua đường miệng, không cần mổ mở, giúp bác sĩ tiếp cận và can thiệp trực tiếp vào đường mật để lấy sỏi hoặc đặt stent dẫn lưu, thời gian hồi phục thường nhanh hơn nhiều so với phẫu thuật truyền thống.